Web Tabanlı Öğretim'de İçerik ve Tasarım
WTÖ'de ders, Horton'a göre (2000, s.136) ders içeriğini oluşturan alt hedefler ile ilgili aktiviteler ve sunumlardan oluşmaktadır. Her bir ders tam bir ekran sayfasından fazla ancak dersin genelinden de azdır. Öğrenciler dersi tasarlayanın belirlediği çerçeveyi takip eder veya birebir kendi belirler. Basit anlamda bir ders kendi hedef/amaçları, tanımlamaları, değerlendirmeleri ve dönüt formlarıyla genel bir dersin minyatürü gibidir. Bu araştırmanın WTÖ uygulamasında bahsedilen minyatür derslere “Modül” ismi verilmiştir. Uygulama; “Eğitim Teknolojisi ve Sunum Becerileri” isimli, özellikle öğretmenlere yönelik hazırlanmış 9 modülden oluşmaktadır.
Uzaktan öğrenim, bilgisayar destekli öğretim ve web tabanlı öğretim ders tasarımcıları yıllardır ders içeriğinin ve öğrenmenin en uygun biçimde öğrenciye sunulmasıyla ilgili çalışmalar yapmaktadırlar. WTÖ programları, genellikle öğrencinin ihtiyaçları doğrultusunda belirlenen ve ancak kendi bilişsel öğrenme yapısı boyutunda yol alabilme serbestliği sağlayan içerik ve tasarımdan oluşmaktadır. Programı kullanan kişi, diğer bir deyişle öğrenci, wtö programı içinde kendi öğrenme biçimine uygun farklı yollar deneme serbestliğine sahiptir. Wtö'de içerik veya bir başka anlamıyla verilmesi hedeflenen bilgi, eğitmenin kontrolünde ve yönetiminde organize edilerek öğrencinin kullanımına sunulur. Örneğin, web tabanlı öğrenme ortamında oluşturmacı ya da yapısalcı öğrenme yaklaşımına göre; öğrencilerin okudukları ya da duydukları bilgiyi sürekli tekrar ettirmek yerine verilen bilgiden bir anlam oluşturması hedeflenmektedir. Böylece wtö ortamı ile içerik (bilgi), biçem (çalışma sayfaları, aktiviteler) ve öğretme süreci (bilişsel işleyiş ve destek) içiçe geçmiş olur (Giroux, Hotte ve Dao 1997, s.3).
Mory, Gambill ve Browning'e göre (1998, s.106) web tabanlı öğretim tasarımcılarının çalışmalarında özellikle göz önünde bulundurmaları gereken nitelikler şunlardır :
- Ayrıntılı bir zaman çizelgesi olmalıdır. Bu çizelgede aktiviteler ve bitiş zamanları belirgin biçimde verilerek öğrencilerin çizelgeye uymaları sağlanır.
- Öğrencilerin derse olan reaksiyonlarını ve öğrenci verilerini tüm eğitim süreci boyunca kayıt edilmelidir.
- Yeterli ve etkin teknik destek sağlanmalıdır.
- Öğrencinin dikkatini toplamasına destek ve motivasyonunun sürekli en üst noktada tutulabilmesi için çeşitli sunum biçimleri uygulamaya konmalıdır.
Clark ve Lyons (1999), öğrenci ihtiyaçları doğrultusunda ve oluşturmaları öğretilen iş ile ilgili uygulanan nitelikli eğitim metodolojilerinin önemini vurgulamışlardır. Sınıf ortamında başarıyla kullanılan öğrenme ve öğretme ilkelerinin bilgisayar tabanlı başka bir biçim için de tekrar edilene kadar öğrenmenin etkileri belirlenememektedir (Black, 1998). Bunu başarabilmek için belirlenen bazı öneriler şunlardır :
- Dersler kısa tutulmalıdır.
- Resimler ve grafikler basit ve kolay okunabilir/anlaşılabilir olmalıdır.
- Öğrencilere kendileri ve ilgili alanları hakkında sorular sorarak ortak çalışma ortamları yaratılmalıdır.
- Öğrencilerle farklı etkileşim yolları denenmelidir.
- Amaç dışı meyda'ların kullanımından kaçınılmalıdır.
- Öğrencinin bilgi birikimini geliştirmek, değerlendirmeler yapmak ve yeni materyallerin kullanımını desteklemek için eş-zamanlı ve farklı-zamanlı öğretim araçları birlikte kullanılmalıdır (Brown).
İçerik tasarımıyla ilgili olarak bazı modeller geliştirilmiştir. Bu modellerin hiçbiri başlıbaşına bir çözüm oluşturmamaktadır ancak tasarımcıların kendi yöntemlerini belirlemelerinde bir başlangıç noktası olarak görülebilir. Bugüne kadar geliştirilen içerik tasarım modellerinin geneli aşağıdaki tabloda açıklamalarıyla görülebilir (Horton, 2000, s.148):
İçerik Tasarım Modelleri
Yapı |
Tanım |
Kullanım zamanı |
Klasik Dersler
(Classic Tutorials) |
Bir tanıtımdan sonra öğrenciler her biri diğerinden daha zor kavram ve beceri içeren sayfalara yönlenirler. Bölüm sonlarında bir özet ve test vardır. Örnek ve uygulamalar içeren öğrenim becerileri ve kavramları sayfalarına bağlantı kurulur (link). |
Temel bilgi ve becerilerin güvenli, mantıklı ve durağan biçimde öğretildiğinde. |
Aktivite-merkezli Dersler
(Activity-centered lessons) |
Ders kapsamlı bir aktivitenin merkezindedir. Tanıtım ve sunumdan sonra öğrenci aktiviteye katılır. Sonrasında da öğrenci aktivitenin öğrettikleri ile ilgili özeti tekrar eder ve uzmanlığını kanıtlamak için test olur. |
Karmaşık kavramları, duygusal konuları veya bilgisayar veya diğer öğrencilerle yoğun etkileşim gerektiren bilgilerin öğretilmesinde. |
Öğrenci-kontrollü Dersler
(Learner-customized tutorials) |
Ders bölümleri her öğrencinin bilgi veya seçimine göre ayrılır. Kısa bir tanıtımdan sonra ders bölümleri belirli bir düzene göre ayrılır. Başka bir düzen belirlenebilir veya tamamlanan bölümler dikkate alınmadan tüm konuları kapsayan özet ve testten önce tekrar bölümlere ayrılabilir. |
Öğrencilerin eğitimi kendi bireysel ihtiyaçları doğrultusunda ayarlamalarına, daha doğrusu kendi eğitimlerini kendilerinin kontrolüne bırakıldığı durumlarda. Özellikle farklı ihtiyaçlara, ilgil alanlarına ve bilgi seviyesine sahip öğrencilerde. |
Bilgi-Adımlı Dersler
(Knowledge-paced tutorials) |
Tanıtımdan sonra, öğrenciler bilgilerinin sınırına gelinceye kadar bir seri teste yönlendirilirler. Sonra bir özet ve arkasından test ile biten normal ders akışına geçirilirler. |
Sabırsız öğrencilerin önceden bildikleri konuları atlayabildiği durularda. |
Keşfettirici Dersler
(Exploratory tutorials) |
Öğrenciler bilgiyi kendileri bulurlar. Öğrenciler, belirli öğrenim amaçları doğrultusunda oluşturulmuş web sitesinde, veri tabanında veya elektronik belgede gezerler. Bu aktivitede yardım için yönlendirme butonlarından oluşan özel bir menü kullanılabilir. Öğrenciler hedeflerine ulaştığında dersin özeti görünür sonra da test olurlar. |
Öğrencilerin karmaşık elektronik veri kaynaklarını gezebilme (inceleyebilme) becerilerini geliştirerek öğrenebilmelerinin öğretilmesi durumunda. |
Oluşturucu Dersler
(Generated lessons) |
Öğrencinin dersin başında verilen anket veya test'teki soruların cevapları doğrultusunda öğrenme sırasını belirleyen derslerdir. Konuların sırası belirlendikten sonra öğrenciler genel bir özet görürler ve sonrada test olurlar. |
Önceden öğrendiği konuları tamamlamaya zamanı ve sabrı olmayan ya da belirgin ihtiyaçlar doğrultusunda öğrenmenin ayarlanabildiği durumlarda. |
|
